Viet Nam
Về Việt Nam
Tăng cường năng lực các cơ quan dân cử
Theo Hiến pháp, Quốc hội Việt Nam là “cơ quan quyền lực cao nhất của Nhà nước” và là cơ quan đại diện tối cao của nhân dân. Quốc hội có thẩm quyền soạn thảo, thông qua và sửa đổi Hiến pháp, cũng như xây dựng và sửa đổi luật pháp. Nhưng Đảng Cộng sản Việt Nam kiểm sóat các quy trình hành pháp và bầu cử. Đảng CSVN cũng tham gia xây dựng và thực hiện các kế hoạch và ngân sách của Nhà nước. Trong quá khứ thường được coi là “hữu danh vô thực”, nhưng trong những năm gần đây Quốc hội đã trở nên tích cực hơn, buộc các vị bộ trưởng phải chịu trách nhiệm nhiều hơn và ban hành nhiều luật pháp hơn.
Do đó, cả Quốc hội và Hội đồng Nhân dân tỉnh đã phấn đấu để bắt kịp với vài trò và trách nhiệm ngày càng tăng của mình nhằm từng bước xây dựng một nhà nước pháp quyền. Quốc hội có vai trò lập hiến to lớn hơn bao giờ hết, đặc biệt là về làm luật và giám sát. Quốc hội ngày càng nhận thức được và sẵn sàng xử lý các vấn đề mang tính chất liên ngành, như thực hiện các Mục tiêu Phát triển Thiên niên kỷ, bình đẳng giới, xúc tiến các chính sách vì người nghèo. Quyền lực ngày càng tăng của Quốc hội cũng được phản ánh ở việc sử dụng quyền bỏ phiếu bất tín nhiệm, chất lượng cao hơn của các buổi chất vấn và việc thông qua bộ luật mới cho phép thành lập cơ quan kiểm toán độc lập của nhà nước.
Nhưng vẫn tồn tại nhiều thách thức:
- Chức năng đại diện: còn thiếu các cơ chế và thủ tục có hiệu lực cho các đại biểu Quốc hội tiếp xúc và trao đổi với cử tri của mình, bảo đảm quyền lợi và tiếng nói của cư tri được lắng nghe đầy đủ.
- Chức năng giám sát: Các đại biểu còn thiếu hiểu biết, kỹ năng phân tích, chất vấn và giám sát những vấn đề quan trọng then chốt được các cơ quan hành pháp đề xuất, trình bày và thực hiện.
- Chức năng làm luật: Còn thiếu các công cụ và phương pháp trong việc cải tiến cách đánh giá tác động của các luật và quyết định được Quốc hội thông qua, dẫn đến tình trạng tập trung vào các chi tiết mang tính kỹ thuật trong việc thẩm định các dự luật, thay vì quan tâm đến những vấn đề chính sách then chốt. Còn thiếu kỹ năng và thiếu quan tâm đến những vấn đề mang tính liên ngành như bình đẳng, phân phối, HIV/AIDS, môi trường trong khi thẩm định các dự luật.
- Năng lực của Hội đồng Nhân dân các cấp: Hội đồng Nhân dân các cấp còn kém hiệu quả và hiệu lực ở nhiều phương diện, gây khó khăn cho các cơ quan này trong việc thực hiện vai trò kiểm tra, giám sát của mình ở cấp tỉnh và địa phương. Hội đồng Nhân dân phải có thực quyền thay vì chỉ đơn thuần “gật đầu” trước các quyết định đã được Ủy ban Nhân dân ban hành.
UNDP: Hỗ trợ sự tham gia và tăng cường năng lực của các định chế
Từ giữa những năm 1990, UNDP đã hỗ trợ Quốc hội và Hội đồng Nhân dân tỉnh. Trọng tâm hiện nay là chia sẻ tri thức và thiết lập mạng lưới nhằm cải tiến các quy trình làm việc của cơ quan dân cử; nâng cao chất lượng của các đại biểu, đặc biệt là đại biểu nữ và những người được bầu lần đầu. Sự trợ giúp của UNDP bao gồm cả những hoạt động đang tiến hành tại Văn phòng Quốc hội và Ủy ban Ngân sách và Kinh tế của Quốc hội.
Các nhóm dự án chính bao gồm:
- Tổ chức đào tạo, tập huấn nhằm đáp ứng các nhu cầu cụ thể của các Đại biểu Quốc hội và Hội đồng Nhân dân.
- Tăng cường năng lực của một số Ủy ban trực thuộc Quốc hội trong việc nghiên cứu, thẩm định các văn bản pháp luật và giám sát.
- Tăng cường năng lực của Hội đồng Nhân dân nhằm thực hiện nhiệm vụ được giao cho họ trong quá trình phân cấp quản lý.
- Xây dựng cơ chế đối tác nhằm tăng cường cuộc đối thoại chính sách và điều phối các nguồn trợ giúp cho Quốc hội và Hội đồng Nhân dân.
