Quản trị Quốc gia theo nguyên tắc dân chủ

Tầm quan trọng sống còn của công tác quản trị quốc gia theo nguyên tắc dân chủ ở các nước đang phát triển được nêu rõ tại Hội nghị thượng đỉnh Thiên niên kỷ năm 2000, ở đó các nhà lãnh đạo trên thế giới đã bày tỏ quyết tâm “nỗ lực hết mình nhằm xúc tiến nền dân chủ và tăng cường chế độ pháp quyền, cũng như tôn trọng tất cả các quyền con người và quyền tự do cơ bản được quốc tế công nhận, trong đó có quyền tham gia phát triển.” Thách thức đối với tất cả các nước là xây dựng các thiết chế và quy trình có thể đáp ứng tốt hơn nhu cầu của người dân bình thường, trong đó có người nghèo.

Từ khi phát động chủ trương đổi mới vào năm 1986, Việt Nam đã đạt được những thành tựu đầy ấn tượng về phát triển con người. Ngoài việc giảm 50% tỷ lệ nghèo từ năm 1990, Việt Nam còn đạt được tiến bộ ở nhiều khía cạnh liên quan đến an sinh của người dân. Tuy nhiên, trong khi đất nước tiếp tục tiến bước trên con đường thực hiện thành công nhiều Mục tiêu Phát triển Thiên niên kỷ thì khoảng cách về kinh tế - xã hội cũng trở nên rõ ràng hơn giữa các nhóm dân cư và giữa các vùng. Như đã được nhìn nhận trong các kế hoạch và chiến lược quốc gia, để thu hẹp những khoảng cách như vậy đòi hỏi phải có nỗ lực thường xuyên nhằm cải thiện các cơ cấu và hệ thống quản trị quốc gia.

Quản trị quốc gia vì người nghèo

UNDP đã hoạt động tại Việt Nam từ nhiều năm nay và có vị thế thuận lợi để hỗ trợ trong lĩnh vực quản trị quốc gia theo nguyên tắc dân chủ. UNDP có được sự tôn trọng và mối quan hệ gần gũi với Chính phủ và các đối tác phát triển khác, và do đó UNDP có vai trò quan trọng trong việc tăng cường công tác điều phối tài trợ và cuộc đối thoại chính sách chung về cải cải chính trị, hành chính và tài chính.

Thể theo tinh thần của Tuyên bố Thiên niên kỷ, sự  hỗ trợ của UNDP ở lĩnh vực quản trị quốc gia theo nguyên tắc dân chủ hướng tới việc xúc tiến các khái niệm cơ bản về trách nhiệm giải trình, tính minh bạch và sự tham gia của người dân. Điều đó đòi  hỏi phải có phương pháp tiếp cận toàn diện và phải bảo đảm thực tế cuộc sống của người dân ở cơ sở được thể hiện trong việc tuyên truyền, vận động chính sách. Phần nào vì lý do này, mà phải đặc biệt nhấn mạnh nhu cầu phân quyền và nguồn lực cho cấp cơ sở.

Ba khía cạnh then chốt của UNDP trong công tác xúc tiến quản trị quốc gia theo nguyên tắc dân chủ là:

  • Cải cách hành chính, đặc biệt nhấn mạnh các cơ chế nhằm tăng cường sự tham gia của người dân và nâng cao trách nhiệm giải trình đối với ngân sách và dịch vụ của Chính phủ cho người dân.
  • Chế độ pháp quyền và tiếp cận công lý, trong đó có tiếp tục hỗ trợ các biện pháp cải cách luật pháp và tư pháp, đặc biệt là các biện pháp nhằm tăng cường các bảo đảm về pháp lý và cơ chế thực thi công lý cho người nghèo.
  • Tăng cường năng lực của cơ quan dân cử, tập trung vào việc tăng cường năng lực của Quốc hội và Hội đồng Nhân dân trong việc thực thi các chức năng cơ bản của mình và đại diện quyền lợi của người nghèo.