Viet Nam
Về Việt Nam
Gửi trang này
Lưu trang này
In
Quản lý rủi ro do thiên tai: Những góc nhìn quốc tế và các thách thức đối với Việt Nam – bài phát biểu trước các đại biểu Quốc Hội
Diễn giả: Bà Setsuko Yamazaki, Giám đốc UNDP tại Việt Nam
Ngày: Thứ Hai ngày 18/6/2012
Sự kiện: Quản lý rủi ro do thiên tai: Những góc nhìn quốc tế và các thách thức đối với Việt Nam – bài phát biểu trước các đại biểu Quốc Hội
Kính thưa ông Phan Xuân Dũng, Chủ tịch ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc Hội;
Kính thưa các vị đại biểu Quốc Hội;
Thưa các quý ông, quý bà;
Tuần này, trên 100 nguyên thủ quốc gia và hàng chục ngàn đại biểu khác sẽ có mặt tại Rio de Janeiro, Brazil, để tham dự Hội nghị của LHQ về Phát triển Bền vững, còn được biết đến với tên gọi Hội nghị ‘Rio+20’. Đây là một sự kiện có tính cột mốc nhằm mục đích khẳng định tầm quan trọng của vấn đề phát triển bền vững trong chương trình nghị sự toàn cầu. Hội nghị Rio tập trung vào hai chủ đề chính: thứ nhất là một nền kinh tế xanh trong bối cảnh phát triển bền vững và xóa đói giảm nghèo; và thứ hai là khung thể chế cần có cho phát triển bền vững. Tại Rio, các đại biểu tham dự sẽ xác định hướng đi để tiến tới một thế giới an toàn hơn, bình đẳng hơn, xanh hơn và thịnh vượng hơn cho tất cả mọi người.
Giảm thiểu nguy cơ thiên tai và xây dựng khả năng chống chọi là một trong những vấn đề cần được khẩn trương chú ý giải quyết. Những thảm họa gây nên do động đất, lũ lụt, hạn hán và sóng thần có thể gây ra những thiệt hại to lớn đối với con người, môi trường và kinh tế. Hơn 226 triệu người, đặc biệt là phụ nữ và trẻ em – hầu hết trong số này sống ở các quốc gia thu nhập thấp hoặc trung bình thấp – phải gánh chịu các tác động của thiên tai mỗi năm.
Việt Nam là một trong những quốc gia ở khu vực Châu Á – Thái Bình Dương dễ xảy ra các thảm họa do khí hậu nhất. Ước tính cứ 10 người dân Việt Nam thì có trên 7 người có nguy cơ phải gánh chịu tác động của thiên tai. Trong hai thập kỷ vừa qua, trung bình mỗi năm có 441 người thiệt mạng do thiên tai. Mặc dù con số tử vong có xu hướng giảm đi nhưng thiệt hại kinh tế đang có xu hướng gia tăng. Thiên tai ở Việt Nam gây thiệt hại trung bình 1,9 tỉ đô la Mỹ mỗi năm, tương đương 1,3% GDP.
Chính phủ Việt Nam từ lâu nay đã nhận thức được về mức độ nghiêm trọng của vấn đề này, từ đó đã xây dựng một số chính sách và chương trình quan trọng nhằm ứng phó với thiên tai. Trong số này phải kể tới Chiến lược Quốc gia Phòng Chống và Giảm nhẹ Thiên tai, trong đó có đề cập các biện pháp như đầu tư vào cơ sở hạ tầng, như đê sông và đê biển, cũng như nâng cấp các hệ thống dự báo và cảnh báo sớm. Bên cạnh đó, cũng thông qua Chiến lược này, một chương trình quản lý rủi ro thiên tai dựa vào cộng đồng hướng tới trên 6.000 xã có nguy cơ thiên tai cao hiện đang được thực hiện.
Các nhà lập pháp và quốc hội có vai trò trung tâm trong việc giải quyết các thách thức môi trường toàn cầu, trong đó có việc giải quyết nguy cơ thiên tai. Trên cơ sở công nhận điều này, Hội nghị Thượng đỉnh các Nhà Lập pháp Thế giới lần thứ nhất đã được tổ chức tại Rio de Janeiro vào tuần trước. Hội nghị này tập trung vào một số lĩnh vực chủ yếu mà các nhà lập pháp nắm giữ vai trò quan trọng. Tôi xin được nêu bật một số trong những lĩnh vực này có liên quan đến Việt Nam trong bối cảnh hiện nay.
Lĩnh vực thứ nhất là luật pháp quốc gia: Một trong những vai trò thiết yếu của các nhà lập pháp và các nghị sĩ quốc hội là xây dựng và thông qua các luật và chương trình phù hợp. Ở khía cạnh này, Việt Nam cần xây dựng được một Luật Quản lý Nguy cơ Thiên tai có tính toàn diện. Luật này cần tiếp thu và phản ánh những nghĩa vụ được quy định trong các điều ước quốc tế mà Việt Nam đã tham gia ký kết, ví dụ như Hiệp định ASEAN về Quản lý Thiên tai và Ứng phó Khẩn cấp, và Khuôn khổ Hành động Hyogo. Luật này cũng cần đề cập đến tất cả mọi hợp phần của quản lý nguy cơ thiên tai – từ công tác giảm nhẹ và sẵn sàng ứng phó tới phục hồi lâu dài.
Vai trò thứ hai tôi muốn nêu bật là vai trò giám sát và kiểm tra. Các nhà lập pháp và các nghị sĩ quốc hội có vai trò quan trọng trong việc đảm bảo Chính phủ phải chịu trách nhiệm giải trình về việc thực hiện các cam kết quốc tế và luật pháp quốc gia. Hội nghị Thượng đỉnh các Nhà Lập pháp hướng tới mục đích xây dựng một cơ chế quốc tế nhằm giám sát việc thực hiện các cam kết của Chính phủ các nước tại Hội nghị Rio+20, qua đó nâng cao năng lực của các nhà lập pháp trong việc đảm bảo trách nhiệm giải trình của Nhà nước. Nguyên tắc này cũng rất quan trọng trong bối cảnh của Việt Nam. Khi một luật được thông qua thì vai trò của các nghị sĩ quốc hội là cần tiếp tục đảm bảo rằng luật đó được thực thi một cách hiệu quả trong thực tế. Kinh nghiệm từ đất nước Nhật Bản quê hương của tôi cũng cho thấy vai trò giám sát và kiểm tra của các nghị sĩ quốc hội là rất quan trọng. Sau thảm họa hạt nhân Fukushima do sóng thần gây ra vào năm ngoái, công tác giám sát và quản lý ngành công nghiệp năng lượng hạt nhân đã được tăng cường đáng kể.
Vai trò cuối cùng tôi muốn được nêu bật liên quan đến nguồn vốn tự nhiên. Như chúng ta đều biết, việc đo lường tăng trưởng kinh tế bằng GDP không tính đến việc sử dụng các nguồn tài nguyên thiên nhiên và các chi phí khác về môi trường. Tuy nhiên những thiệt hại về tài nguyên thiên nhiên có thể gây nên tác động to lớn về mặt thiên tai, ví dụ như việc chặt phá rừng có thể gây nên thảm họa sạt lở đất hay việc phá rừng đước có thể làm tăng nguy cơ lũ lụt. Các nhà lập pháp và nghị sĩ quốc hội đóng vai trò rất quan trọng trong việc xét duyệt ngân sách, và ở khía cạnh này một điều quan trọng cần tính đến là có thể tích hợp giá trị của nguồn vốn tự nhiên như thế nào trong các khuôn khổ kinh tế quốc gia. Điều này sẽ cho phép các nhà lập pháp giám sát tốt hơn việc sử dụng nguồn vốn tự nhiên.
Ở cả ba lĩnh vực này – luật pháp quốc gia, kiểm tra và giám sát, và nguồn vốn tự nhiên – tôi chắc chắn rằng các vị đại biểu Quốc Hội sẽ đóng một vai trò mạnh mẽ và tích cực.
Thưa các quý ông, quý bà,
Các quốc gia khác trong khu vực, trong đó có Indonesia và Philippin, đã đặt ra những tiêu chuẩn khá cao cho công tác xây dựng và phê duyệt các văn bản pháp luật toàn diện và đổi mới về quản lý nguy cơ thiên tai. Với sự lãnh đạo chính trị mạnh mẽ, Việt Nam cũng có thể và nên đi theo bước chân của các quốc gia này, qua đó xây dựng được những luật mới và sắc bén.
Đồng thời, chúng ta cần công nhận rằng chỉ riêng Chính phủ hay Quốc hội thì không thể giải quyết một cách hiệu quả các vấn đề nguy cơ thiên tai và biến đổi khí hậu. Cần phải đẩy mạnh sự tham gia tích cực của người dân địa phương trong toàn bộ quá trình xây dựng, thực hiện và giám sát pháp luật. Các cộng đồng địa phương, đặc biệt là người nghèo, phụ nữ và trẻ em dễ bị tổn thương – những đối tượng bị ảnh hưởng bởi thiên tai nhiều nhất – cần được tham gia vào những quá trình lập kế hoạch và ra quyết định có ảnh hưởng đến cuộc sống của họ.
Kết thúc bài phát biểu, cho phép tôi được nhấn mạnh rằng LHQ và UNDP cam kết tiếp tục phối hợp với Chính phủ, Quốc Hội và các đối tác khác nhằm giải quyết vấn đề giảm thiểu nguy cơ thiên tai và thích nghi với biến đổi khí hậu – qua đó đảm bảo một tương lai bền vững và bình đẳng hơn cho mọi người dân Việt Nam.
Chúc các quý vị một kỳ họp hiệu quả và thành công. Xin cảm ơn.
