Diễn văn của ông Bakhodir Burkhanov, Phó Giám đốc UNDP tại Việt Nam tại Hội thảo các phương án tài chính cho khí hậu

Diễn giả:     Bakhodir Burkhanov, Phó Giám đốc UNDP tại Việt Nam
Ngày      :   16/11/2011
Sự kiện     : Hội thảo các phương án tài chính cho khí hậu

Thưa Tiến sĩ Phạm Hoàng Mai, Vụ trưởng Vụ Khoa học, Giáo dục, Tài nguyên và Môi trường;
Thưa các vị khách quý;
Thưa các quý ông, quý bà:

Tôi xin được bắt đầu bằng lời cảm ơn Bộ Kế hoạch và Đầu tư đã cho tôi cơ hội được phát biểu tại hội thảo này. Tôi cũng xin được cảm ơn các đồng nghiệp tại Trụ sở UNDP và Ngân hàng Thế giới vì những hỗ trợ tài chính và kỹ thuật dành cho hội thảo này về việc xây dựng một cơ sở hệ thống các phương án tài chính ứng cho khí hậu tại Việt Nam.

Trong bối cảnh sắp diễn ra Hội nghị lần thứ 17 của các bên tham gia Công ước Khung của LHQ về Biến đổi Khí hậu (UNFCCC) tại Nam Phi vào cuối tháng này, hội thảo ngày hôm nay đã được tổ chức rất kịp thời. Vấn đề tài chính cho khí hậu là một trong những vấn đề ưu tiên hàng đầu sẽ được thảo luận và thống nhất tại Durban. Nhiều quốc gia đang phát triển, trong đó có Việt Nam, hiện đang có nhu cầu rất lớn về nguồn tài chính cho công tác thích nghi với biến đổi khí hậu và cho phát triển ít cacbon.

Nhưng bối cảnh công tác đảm bảo tài chính cho khí hậu vẫn có tiếng là phức tạp và đến nay vẫn chưa trở nên đơn giản hơn. Có trên 60 nguồn tài chính cho khí hậu được nêu trên các trang web quốc tế về tài chính cho khí hậu. Những nguồn này được đặt dưới sự quản lý của một loạt các quy định, thủ tục và điều kiện, khiến cho Chính phủ các nước, các đối tác phát triển và các bên tham gia khác khó tiếp cận một cách hiệu quả với nguồn kinh phí do họ đưa ra.

Chính phủ Việt Nam đã công nhận những nguy cơ liên quan đến khí hậu và đã thực hiện một số biện pháp nhằm giải quyết những nguy cơ này, trong đó có Chương trình Mục tiêu Quốc gia Ứng phó với Biến đổi Khí hậu và Chiến lược quốc gia về Biến đổi Khí hậu. Một điểm khác rất đáng hoan nghênh là Chính phủ cũng đã bắt đầu triển khai xây dựng một Chiến lược Tăng trưởng Xanh.

Việt Nam cũng đã đạt được những tiến bộ trong công tác nâng cao năng lực nhằm huy động tài chính ứng phó với biến đổi khí hậu. Một ví dụ điển hình là Chương trình Hỗ trợ Ứng phó với Biến đổi Khí hậu, mà hiện nay đã có bốn nhà tài trợ đang chung tay hỗ trợ và có thể sẽ có thêm hai nhà tài trợ khác nữa – đó là Cơ quan Hợp tác Quốc tế Nhật bản (JICA), Cơ quan Phát triển Pháp (AFD), Cơ quan Phát triển Quốc tế Canada (CIDA) và Ngân hàng Thế giới, có thể thêm AusAID và Ngân hàng EXIM của Hàn Quốc. Tiếp cận với tài chính cho khí hậu của Việt Nam có khả năng sẽ tăng lên trong thời gian tới, khi những nhu cầu của Việt Nam được trình bày rõ ràng hơn và các nhà tài trợ đang dần chuyển sang hỗ trợ công tác ứng phó với biến đổi khí hậu.

Ngày hôm nay chúng ta đang thực hiện một bước đi mới, tiến tới tăng cường khả năng tiếp cận của Việt Nam với tài chính cho khí hậu. UNDP và Ngân hàng Thế giới đã và đang phối hợp chặt chẽ nhằm xây dựng một công cụ trên Internet với tên gọi cơ sở hệ thống các phương án tài chính cho khí hậu. Chúng tôi hy vọng rằng hệ thống này sẽ cung cấp cho quý vị, những nhà hoạch định chính sách, những thông tin cập nhật về các nguồn tài chính cho khí hậu, đồng thời nâng cao năng lực tiếp cận với các nguồn tài chính đó.

Đối với hội thảo ngày hôm nay, tôi xin được nêu bật bốn điểm chính cần thảo luận và xem xét.
Thứ nhất, Việt Nam cần có một cơ chế chặt chẽ nhằm quản lý tài chính cho khí hậu. Nguồn nhân lực làm việc tận tụy và có trình độ chuyên môn phù hợp là yếu tố trung tâm của cơ chế này, cũng như việc tăng cường phối hợp các nỗ lực. Một điều rất quan trọng là những kiến thức chuyên sâu của Bộ Kế hoạch & Đầu tư và Bộ Tài chính được tận dụng đầy đủ nhằm nắm bắt được tất cả các cơ hội tài chính sẵn có. Các bộ ngành khác, ví dụ như Bộ Nông nghiệp & Phát triển Nông thôn, Bộ Công Thương, hay Bộ Xây dựng, sẽ sử dụng những nguồn tài chính này cùng với chính quyền các địa phương nhằm đưa công tác ứng phó với biến đổi khí hậu và giảm thiểu khí thải hiệu ứng nhà kính trở thành một trọng tâm đầu tư của họ. Nói cách khác, việc quản lý chặt chẽ tài chính khí hậu sẽ giúp đem lại việc lồng ghép tốt hơn nguồn tài chính này vào những nỗ lực phát triển ở quy mô rộng hơn.

Thứ hai, cần phải công nhận rằng mặc dù nguồn tài chính quốc tế là quan trọng, nhưng nguồn tài chính trong nước và của tư nhân sẽ là các nguồn chính cho đầu tư nhằm ứng phó và giảm nhẹ tác động của biến đổi khí hậu. Việt Nam cần tìm cách đẩy mạnh đầu tư của khu vực tư nhân vào những lĩnh vực như cơ sở hạ tầng dịch vụ xã hội chịu được điều kiện khí hậu khắc nghiệt và sản xuất điện ít gây phát thải.

Thứ ba, cần phải có các cơ chế kế toán và báo cáo minh bạch về việc sử dụng nguồn tài chính cho khí hậu, đối với cả hai nguồn kinh phí trong nước và ngoài nước. Đây là vấn đề thiết yếu nhằm tăng cường tối đa khả năng tiếp cận với tài chính cho khí hậu, trong đó có việc đáp ứng các yêu cầu nghiêm ngặt nhằm đảm bảo “tiếp cận trực tiếp” với tài chính cho khí hậu, theo đó tài chính cho khí hậu không đi qua tay các cơ quan đa phương hay song phương mà đến thẳng với các đơn vị Nhà nước.
Cuối cùng, cơ sở hệ thống kiến thức về các Phương án Tài chính cho Khí hậu không nên chỉ đóng vai trò là một kênh thông tin, mà còn là một kênh đối thoại. Điều này sẽ giúp các bộ ngành liên quan và các địa phương lồng ghép vấn đề tài chính cho khí hậu vào các kế hoạch phát triển của mình. Cơ sở hệ thống này cũng có thể hỗ trợ việc đưa vào áp dụng các cơ chế tài chính có tính đổi mới, ví dụ như các chương trình đảm bảo tiền vay.

Tôi khuyến khích tất cả các quý vị có mặt tại đây ngày hôm nay thảo luận những nhân tố quan trọng và những vấn đề ưu tiên của phiên bản cơ sở hệ thống các phương án tài chính cho khí hậu của Việt Nam, nhằm làm cho cơ sở này trở thành một công cụ hữu hiệu cho quý vị cũng như cho công việc quan trọng mà quý vị đang đóng vai trò xung kích.

Tôi tin tưởng rằng đây sẽ là một sự đóng góp tuyệt vời nhằm đạt được mục tiêu chung của chúng ta về một Việt Nam thịnh vượng, một Việt Nam xanh và có khả năng giải quyết các thách thức khí hậu trong tương lai.

Chúc các quý vị một buổi làm việc và thảo luận hiệu quả. Xin cảm ơn và chúc sức khỏe!