Phát biểu của Ngài John Hendra, Điều phối viên Thường trú của Liên hợp quốc tại Việt Nam, tại Diễn đàn Đối tác Pháp luật thường niên

Diễn giả: Ngài John Hendra, Điều phối viên Thường trú của Liên hợp quốc tại Việt Nam.
Ngày:    Thứ Hai, ngày 13/9/2010
Sự kiện: Diễn đàn Đối tác Pháp luật, trong khuôn khổ dự án “Tăng cường tiếp cận công lý và bảo vệ quyền ở Việt Nam".

Kính thưa ông Nguyễn Văn Hiện, Phó Trưởng Ban Thường trực Ban Chỉ đạo Cải cách Tư pháp Trung ương;
Kính thưa ông Hoàng Thế Liên, Thứ trưởng Thường trực Bộ Tư pháp;
Kính thưa Tiến sỹ Nguyễn Văn Quyền, Tổ trưởng Tổ Thư ký vê Cải cách Tư pháp;
Kính thưa các quý vị đại biểu đại diện cho Quốc hội, các cơ quan của Chính phủ, Tòa án Nhân dân Tối cao và Viện Kiểm sát Nhân dân Tối cao;
Kính thưa các vị đại diện các đoàn ngoại giao và cộng đồng các nhà tài trợ;
Thưa các quý ông, quý bà;

Tôi rất vui mừng được có mặt tại đây ngày hôm nay để tham dự Diễn đàn Đối tác Pháp luật năm 2010. Đây là lần thứ 7 diễn đàn này được tổ chức và là diễn đàn đầu tiên được tổ chức kể từ khi UNDP và Chính phủ Việt Nam triển khai một dự án mới về tăng cường tiếp cận công lý và bảo vệ quyền.

Diễn đàn này được tổ chức vào một thời điểm rất quan trọng. Trong bối cảnh Việt Nam đi lên địa vị quốc gia có thu nhập trung bình, việc tăng cường củng cố lĩnh vực pháp lý và tư pháp đóng một vai trò thiết yếu trong việc đưa đất nước tiến lên trên con đường tăng trưởng và phát triển con người một cách bền vững và bình đẳng. Việc tiếp tục thực hiện công tác cải cách pháp lý và tư pháp cùng với những quyết định được đưa ra tại Đại hội Đảng Toàn quốc lần thứ XI tới đây sẽ là những yếu tố rất quan trọng giúp cho lĩnh vực pháp lý và tư pháp có thể thực hiện vai trò này.
Trong vòng 20 năm kể từ khi cam kết thực hiện nguyên tắc pháp quyền, Việt Nam đã đạt được những thành tựu ấn tượng trong việc xây dựng một khung pháp lý toàn diện và cải cách các cơ quan thuộc lĩnh vực tư pháp.

Thách thức cấp thiết đặt ra trước mắt là cần phải đảm bảo rằng luật pháp thực sự được áp dụng trong thực tế, đặc biệt là đối với người nghèo và các đối tượng thiệt thòi khác trong xã hội, vốn là những đối tượng cần được sự bảo vệ của pháp luật hơn ai hết.

Tôi biết rằng Việt Nam đã nhận thức được đầy đủ tầm quan trọng của việc giải quyết những thách thức liên quan đến cải cách pháp lý này. Trong báo cáo Đánh giá Định kỳ chung về nhân quyền năm ngoái, Chính phủ Việt Nam đã gọi những sự thiếu nhất quán và chồng chéo trong hệ thống pháp lý của Việt Nam là “trở ngại chính đối với sự phát triển xã hội và việc thực hiện nhân quyền”. Và gần đây, trong buổi tiếp kiến Chuyên gia Độc lập của LHQ về Nhân quyền và Nghèo cùng cực, Phó Thủ tướng Chính phủ Phạm Gia Khiêm đã khẳng định quyết tâm của Việt Nam trong việc không ngừng cải thiện việc thực hiện nhân quyền thông qua nâng cấp hệ thống pháp lý.

Những vấn đề ưu tiên chính kể trên cũng sẽ được trình bày trong Diễn đàn ngày hôm nay và tại hai phiên họp mà chúng ta sẽ tiến hành.

Năm năm sau khi ban hành Chiến lược Phát triển Hệ thống Pháp luật và Chiến lược Cải cách Tư pháp, và trong giai đoạn chuẩn bị cho Đại hội Đảng Toàn quốc sắp tới, bây giờ là lúc cần nhìn nhận về các lĩnh vực cần ưu tiê vcdn cho các hệ thống pháp lý và tư pháp trong thập kỷ tới. Đó chính là mục tiêu phiên họp đầu tiên của chúng ta diễn ra vào sáng nay, Tôi rất vui mừng rằng trong khuôn khổ các công tác trong lĩnh vực chính sách của mình, LHQ tại Việt Nam đã hỗ trợ tiến hành đánh giá độc lập những nhu cầu về cải cách pháp lý cho tương lai, cũng như nghiên cứu so sánh cho Tổ Thư ký về Cải cách Tư pháp về việc 5 quốc gia châu Âu và châu Á đã hình thành và cải cách các hệ thống tư pháp của họ như thế nào nhằm củng cố nguyên tắc pháp quyền. Chúng ta sẽ được nghe phần khuyến nghị từ hai nghiên cứu này trong vòng ít phút nữa.

Phiên họp thứ hai ngày hôm nay sẽ thảo luận về những vấn đề xung quanh việc nâng cao địa vị pháp lý của người nghèo và tăng cường khả năng tiếp cận với tư pháp. Đây là lần đầu tiên Diễn đàn Đối tác Pháp luật tập trung vào những vấn đề này và khẳng định cam kết của Chính phủ đối với việc giải quyết các vấn đề đó. LHQ cũng rất quyết tâm tham gia giải quyết những vấn đề kể trên. Tháng 12 năm ngoái, Đại Hội đồng LHQ đã xác nhận tầm quan trọng của việc nâng cao địa vị pháp lý cho người nghèo, khẳng định rằng khả năng tiếp cận với tư pháp và việc thực hiện quyền là những nhân tố thiết yếu quyết định thành công của công tác giảm nghèo. Trên cơ sở đó, Tổng Thư ký LHQ đã gọi việc nâng cao địa vị pháp lý là một mục tiêu phát triển tối quan trọng. Đối với LHQ tại Việt Nam, chúng tôi đánh giá cao việc Chính phủ đã rất coi trọng vấn đề này, cũng như sự hợp tác mà Việt Nam đang tiếp tục thúc đẩy với LHQ trong lĩnh vực trọng yếu này.

Nghiên cứu được trình bày ngày hôm nay sẽ cho thấy một số tiến bộ đáng khích lệ trong nhận thức và niềm tin của người dân vào hệ thống pháp lý trong 7 năm vừa qua. Tuy nhiên, nghiên cứu cũng xác định một số thách thức chính, như nhận thức và khả năng tiếp cận với các dịch vụ trợ giúp pháp lý vẫn tiếp tục ở mức thấp. Và nghiên cứu về khả năng tiếp cận với luật sư bào chữa trong các vụ án hình sự cho thấy chỉ có khoảng 10% bị cáo bị khởi tố hình sự được luật sự bào chữa tại tòa, và những luật sư này trong thực tế chưa hoàn toàn có đủ khả năng bào chữa cho thân chủ của mình, đặc biệt là trong quá trình điều tra hình sự.

Trong bối cảnh Việt Nam ngày càng đặt trọng tâm vào việc đảm bảo pháp luật được thực thi và các cơ quan làm việc vì người nghèo và những đối tượng thiệt thòi trong thực tế, việc tiếp tục tiến hành thêm các nghiên cứu và phân tích chính sách như thế này sẽ là điều thiết yếu. Những nghiên cứu này sẽ giúp đẩy mạnh hơn nữa những cải cách và giúp xác định cần đưa ra những quyết định nào để cải thiện hoạt động của hệ thống pháp lý.

LHQ tại Việt Nam cam kết tiếp tục hợp tác với các cơ quan trung ương của Việt Nam nhằm thực hiện những nghiên cứu chính sách đáp ứng các nhu cầu và yêu cầu của Việt Nam. Điều này giúp đảm bảo rằng Việt Nam có một cơ sở thực tế vững chắc để thực hiện cải cách một cách hiệu quả. Trên cơ sở hợp tác với các đối tác Việt Nam, LHQ cũng hoàn toàn cam kết tiếp tục thúc đẩy đối thoại chính sách và trao đổi kinh nghiệm, thông qua các sự kiện như Diễn đàn Đối tác Pháp lý này.

Chúc toàn thể các quý vị sức khỏe và hạnh phúc, chúc Diễn đàn thành công tốt đẹp.
Xin cám ơn.